خدمات غروب
كاهن: متبارک است خدای ما، اکنون و تا ابد و تا جمیع اعصار.
جماعت: آمین.
كاهن: بيایید پرستش و تعظیم کنیم در برابر پادشاه و خدای ما.
بیایید پرستش و تعظیم کنیم در برابر مسیح، پادشاه و خدای ما.
بیایید پرستش و تعظیم کنیم در برابر خودِ مسیح، پادشاه و خدای ما.
🔸بخش اول
مزمور١٠٤
ای جان من، خداوند را متبارک بخوان! ای یهوه خدای من توبی نهایت عظیم هستی! به عزت و جلال ملبس هستی. خویشتن را به نور مثل ردا پوشانیده ای. آن که غرفات خود را بر آبها بنا کرده است و ابرها را مرکب خود نموده و بر بالهای باد می خرامد. فرشتگان خود را بادها می گرداند و خادمان خود را آتش مشتعل. که زمین را بر اساسش استوار کرده، تا جنبش نخورد تا ابدالاباد. آن را به لجه ها مثل ردا پوشانیده ای، که آبها بر کوهها ایستاده اند. از عتاب تو می گریزند. از آواز رعد تو پراکنده می شوند. به فراز کوهها بر می آیند، و به همواریها فرود می آیند، به مکانی که برای آنها مهیا ساخته ای. حدی برای آنها قرار داده ای که از آن نگذرند و برنگردند تا زمین را بپوشانند. که چشمه ها را در وادی ها جاری می سازد تا در میان کوهها روان بشوند. تمام حیوانات صحرا را سیراب می سازند تا گورخران تشنگی خود را فرو نشانند. بر آنها مرغان هوا ساکن می شوند و از میان شاخه ها آواز خود را می دهند. او از غرفات خود کوهها را سیراب میکند و از ثمرات اعمال تو زمین سیر میشود. نباتات را برای بهایم می رویاند و سبزه ها را برای خدمت انسان، و نان را از زمین بیرون می آورد. و شراب را که دل انسان را شادمان می کند، و چهره او را به روغن شاداب می سازد و دل انسان را به نان قوی می گرداند. درختان خداوند شادابند، یعنی سروهای آزاد لبنان که غرس کرده است، که در آنها مرغان آشیان های خود را می گیرند و اما صنوبر خانه لک لک می باشد. کوههای بلند برای بزهای کوهی و صخره ها برای گورکن ملجاء است. ماه را برای موسم ها ساخت و آفتاب مغرب خود را میداند. تاریکی می سازی و شب می شود که در آن همه حیوانات جنگلی راه می روند. شیر بچگان برای شکار خود غرش می کنند و خوراک خویش را از خدا می جویند. چون آفتاب طلوع میکند جمع می شوند و در بیشه های خود می خوابند. انسان برای عمل خود بیرون می آید و به جهت شغل خویش تا شامگاه. ای خداوند اعمال تو چه بسیار است. جمیع آنها را به حکمت کرده ای. زمین از دولت تو پر است. و آن دریای بزرگ و وسیع الاطراف نیز که در آن حشرات از حد شماره زیاده اند و حیوانات خرد و بزرگ. و در آن کشتی ها راه میروند و آن لویاتان که به جهت بازی کردن در آن آفریده ای. جمیع اینها از تو انتظار می کشند تا خوراک آنها را در وقتش برسانی. آنچه را که به آنها میدهی، فرا می گیرند. دست خود را باز میکنی، پس از چیزهای نیکو سیر می شوند. روی خود را می پوشانی پس مضطرب می گردند. روح آنها را قبض میکنی، پس می میرند و به خاک خود برمی گردند. چون روح خود را می فرستی، آفریده می شوند و روی زمین را تازه می گردانی. جلال خداوند تا ابدالاباد است. خداوند از اعمال خود راضی خواهد بود. که به زمین نگاه می کند و آن می لرزد. کوهها را لمس می کند، پس آتش فشان می شوند. خداوند را خواهم سرایید تا زنده می باشم. برای خدای خود تسبیح خواهم خواند تا وجود دارم. تفکر من او را لذیذ بشود و من در خداوند شادمان خواهم بود. گناهکاران از زمین نابود گردند و شریران دیگر یافت نشوند. ای جان من، خداوند را متبارک بخوان! هللویاه!
خورشید می داند که در حال غروب است. تو تاریکی می سازی و آن شب است. ای خداوند، کارهای دست تو چه عظیم است. در حکمت خود همه اینها را کرده ای.
جلال بر پدر و پسر و روح القدس، اکنون و تا ابد و تا جمیع اعصار. آمین.
هللویاه، هللویاه، هللویاه! جلال بر تو، ای خدا! (٣ مرتبه)
خداوندا تو امید ما هستی، جلال بر تو باد.
🔸بخش دوم
سرود نيايشى عظیم
( سپس مردم شروع به آواز خواندن می کنند: “ای خداوند، تو را می خوانم” با تن مشخص شده:)
مزمور ١٤١
ای خداوند، تو را میخوانم؛ نزد من بشتاب! و چون تو را بخوانم، صدایم را بشنو! دعای من به حضور تو مثل بخور آراسته شود، و برافراشتن دستهایم، مثل هدیه شام. ای خداوند، بر دهان من نگاهبانی فرما و دَرِ لبهایم را نگاه دار. دل مرا به بدی مایل مگردان تا مرتکب کارهای زشت با مردمان بدکار نشوم و از چیزهای لذیذ ایشان نخورم. مرد عادل مرا بزند و لطف خواهد بود، و مرا ارشاد نماید و روغن برای سر خواهد بود! و سر من آن را رد نخواهد نمود، زیرا که در بدیهای ایشان نیز دعای من دایم خواهد بود. چون داوران ایشان از سر صخرهها انداخته شوند، آنگاه سخنان مرا خواهند شنید، زیرا که شیرین است. مثل کسی که زمین را خیش و شیار بکند، استخوانهای ما بر سر قبرها پراکنده میشود. زیرا که ای یَهوْه خداوند، چشمان من به سوی توست. و بر تو توکّل دارم. پس جان مرا تلف منما! مرا از دامی که برای من نهادهاند نگاه دار و از کمندهای گناهکاران. شریران به دامهای خود بیفتند و من به سلامتی در بگذرم.
جماعت: خداوندا تو را می خوانم، مرا بشنو. خداوندا مرا بشنو. خداوندا، به آواز خود نزد تو تضرع می نمایم، مرا بشنو. خداوندا، چون تو را می خوانم آواز مرا بشنو. خداوندا مرا بشنو. خداوندا، دعایم به حضورت مانند بخور آراسته شود، و برافراشتن دستهایم، چون هدیه شبانه. مرا بشنو، خداوندا مرا بشنو.
(اگر قدیسی که جلسه به یادبود او برگزار میشود، سرود نیایشی دارد، ما شش سرود رستاخیز (stichera) از سرودنامۀ Octoechos و چهار سرود از آن قدیس میخوانیم؛ سرودهای «جلال» مربوط به آن قدیس و «اکنون و همیشه» و «تئوتوکیون» مربوط به «اکتوئهکوس». اگر این قدیس سرود نیایشی ندارد، هفت سرود رستاخیز و سه سرود از قدیس، «جلال… اکنون و همیشه» و «تئوتوکیون» از آهنگ را میخوانیم.)
مزمور ١٤٢
جان مرا از زندان درآور تا نام تو را حمد گویم.
عادلان گرداگرد من خواهند آمد زیرا که به من احسان نموده ای.
مزمور ١٣٠
ای خداوند از عمقها نزد تو فریاد بر آوردم.
ای خداوند، آواز مرا بشنو و گوشهای تو به آواز تضرع من ملتفت شود.
ای خداوند، اگر گناهان را به نظر آوری، کیست ای خداوند که به حضور تو بایستد؟
لیکن مغفرت نزد توست تا از تو بترسند.
منتظر خداوند هستم. جان من منتظر است و به کلام او امیدوارم.
جان من منتظر خداوند است، بیشتر از منتظران صبح. اسرائیل برای خداوند امیدوار باشند.
زیرا که رحمت نزد خداوند است و نزد اوست نجات فراوان. و او اسرائیل را فدیه خواهد داد از جمیع گناهان وی.
مزمور ١١٧
ای جمیع امتها خداوند را تسبیح بخوانید. ای تمامی قبایل، او را حمد گویید.
زیراکه رحمت او بر ما عظیم است و راستی خداوند تا ابدالآباد. هللویاه!
🔸بخش سوم
از سرودهای بسیار مهم در تمام خدمات شامگاهی کلیسا
🌟ای نور فرح بخش🌟
ای نور فرح بخش از جلال مقدس پدر آسمانی و ابدی، مقدس و متبارک، ای عیسی مسیح. اکنون که ما به غروب خورشید می رسیم و شاهد نور غروب هستیم، می ستاییم پدر، پسر و روح القدس را که همانا خداست. واجب است که در همه اوقات با آوای تکریم، ستایش شوی، ای پسر خدا، بخشندۀ حیات. از این سبب، جهان جلال تو را می سراید.
🔸بخش چهارم
«پروکِیمِنا»
(سرودهای ذیل سرودهای «پروکِیمنا» هستند که متعلق به سایر روزهای هفته میباشند:)
شامگاه یکشنبه
اینک ای همۀ خادمان خداوند، خداوند را متبارک خوانید.
دوشنبه
خداوند آوای مرا می شنود، آنگاه که نزدش فریاد بر می آورم.
سه شنبه
ای خداوند، رحمت تو تمام ایام عمرم در پی من خواهد بود.
چهارشنبه
ای خدا، به نام خود مرا نجات ده و با قدرت خویش دادرسیام فرما.
پنجشنبه
اعانت من از جانب خداوند است که آسمان و زمین را آفرید.
جمعه
ای خدا، تو یاور من هستی و رحمتت پیشِ روی من خواهد رفت.
شنبه
خداوند سلطنت میکند؛ او خود را به جامۀ عزت و جلال آراسته است.
خداوندا، در این شامگاه، ما را به دور از گناه نگاه دار. متبارک هستی، ای خداوند، خدای پدران ما و بر نام تو در جمیع عصرها ستایش و جلال باد. آمین. ای خداوند، بگذار سایۀ رحمت تو بر ما باشد، زیرا به تو امید بستهایم. متبارک هستی، ای خداوند، احکام خویش را به من بیاموز. متبارک هستی، ای ارباب، مرا به دستورات خویش فهیم گردان. متبارک هستی، ای یگانه قدوس، مرا با فرامینت روشن ساز. ای خداوند، رحمت تو تا به ابد پایدار است. کارهای دست خویش را خوار مشمار. ستایش از آنِ توست، سرود از آنِ توست، جلال از آنِ توست، از آنِ پدر و پسر و روحالقدس، اکنون و تا ابد و تا جمیع اعصار. آمین
🔸بخش پنجم
قطعۀ شمعون
(پس از تکمیل «آپوستیکا»، کاهن قطعۀ شمعون را میخواند. لوقا ٢: ۲۹-۳۲)
كاهن: الحال ای خداوند بندۀ خود را رخصت میدهی، به سلامتی بر حسب کلام خود. زیرا که چشمان من نجات تو را دیده است، که آن را پیش روی جمیع امتها مهیا ساختی. نوری که کشف حجاب برای امتها کند و قوم تو اسرائیل را جلال بود.
جماعت: آمین.
جماعت: ای خدای قدوس، قدوسِ قادر مطلق، قدوس فناناپذیر، بر ما رحم فرما (۳ مرتبه).
جلال بر پدر و پسر و روحالقدس، اکنون و تا ابد و تا جمیع اعصار. آمین.
ای تثلیث اقدس، بر ما رحم فرما. خداوندا، گناهانمان را ببخشای. ای ارباب، خطایای ما را عفو فرما. ای قدوس به خاطر نامت ضعفهای ما را ببین و آنها را درمان کن.
خداوندا، رحم فرما. (۳ مرتبه)
جلال بر پدر و پسر و روحالقدس اکنون و تا ابد و تا جمیع اعصار. آمین.
ای پدر ما که در آسمانی، نام تو مقدّس باد. ملکوت تو بیاید. ارادۀ تو، چنانکه در آسمان است، بر زمین نیز انجام شود. نان روزانۀ ما را امروز به ما عطا فرما. و خطاهای ما را ببخش، چنانکه ما نیز خطاکاران به خود را میبخشیم. و ما را در آزمایش میاور، بلکه از شریر رهاییمان ده.
كاهن: زیرا ملکوت و قدرت و جلال، تا ابدالآباد از آنِ توست، ای پدر و پسر و روحالقدس.
جماعت: آمین.
🔸بخش ششم
«آپولیتیکیای» رستاخیز و «تئوتوکیای» هشت آهنگ
آهنگ نخست
هرچند قبر با سنگی عظیم مُهر و موم شده بود و سربازان از پیکر پاکت نگهبانی میکردند، تو در روز سوم برخاستی و به جهان حیات بخشیدی. از این رو، ای بخشندۀ حیات، قدرتهای آسمانی تو را میستایند، ای مسیح! جلال بر ملکوتت! جلال بر نقشۀ نجاتت، ای یگانه خدای مهربان.
با آواز جبرائیل که تو را میخواند: درود بر باکره، ارباب همگان در تو جسم گرفت، خیمۀ مقدس، چنانکه داوودِ پارسا گفت. تو با حمل کردن خالقت، نشان دادی که وسیعتر از آسمانها هستی. جلال بر او باد که در تو ساکن شد! جلال بر او باد که از تو ولادت یافت! بر او که با تولد از تو، ما را آزاد ساخته است، جلال باد!
آهنگ دوم
ای حیات جاویدان، وقتی وارد عالم مردگان شدی، با شکوه الوهیت خود، هاویه را نابود ساختی و وقتی از اعماق تاریکی، مرده را برخیزانیدی، تمام قدرتهای آسمانی فریاد زدند: ای بخشندۀ حیات، ای مسیح خدای ما، جلال بر تو باد.
ای تئوتوکوس، مادر خدا، راز تو باشکوهترین راز و بالاتر از هر درکی است. زیرا تو مُهرشده با پاکی و مصون مانده با بکارت، بدون هیچ شکی، بهعنوان مادری تصدیق شدهای که خدای راستین را به دنیا آورد. از او استدعا کن که روح ما را نجات دهد.
آهنگ سوم
آسمانها شادی کنند و زمین مسرور گردد، زیرا خداوند قدرت سلطنت خویش را آشکار نموده است: او مرگ را با مرگ مغلوب ساخته، نوبر خفتگان گشته است. او ما را از اعماق هاویه رهایی داده و رحمتی عظیم به دنیا بخشیده است.
ای تئوتوکوسِ باکره، تو را آواز ستایش سر میدهیم. تو برای نجات قوم ما شفاعت کن؛ زیرا پسرت و خدای ما با جسم شدن در رحم تو و از طریق صلیب، بهعنوان خدایی مهربان، ما را از فساد رهانیده است.
آهنگ چهارم
خبر شادیبخش رستاخیزِ تو از سوی فرشته به زنانی که شاگردان خداوندگار بودند، اعلان شد. آنان با دور افکندن لعنت نیاکان، با فخر به رسولان گفتند: مرگ مغلوب گشته، مسیح خدای ما برخاسته و رحمتی عظیم به دنیا عطا کرده است.
رازی که از قدیمالایام نهفته و برای فرشتگان ناشناخته بود، از طریق تو، ای تئوتوکوس، بر اهالی زمین آشکار شد. خدا در وحدتی بدون ادغام، جسم گردید و مشتاقانه و با ارادۀ خویش بهخاطر ما صلیب را پذیرفت. از این رو، او نخستین انسان را برخیزانید و روح ما را از مرگ نجات داد.
🔸بخش هفتم
پلاگال از آهنگ نخست
ای ایمانداران، بیایید «کلمه» را که از ازل با پدر و روحالقدس بود، بپرستیم و بستاییم، او را که برای نجات ما، از باکره تولد یافت. او با ارادۀ خویش در جسم بر صلیب رفت، مرد و از طریق رستاخیز پرجلالش، مردگان را برخیزانید.
شاد باش! دروازۀ گذرناپذیرِ خداوند، شاد باش! حصار و حافظ آنانی که در تو پناه میگیرند. شادی باش! ای تو که مردی را نشناختی و پسرت و خالق و خدا-در-جسم را به دنیا آوردی. از شفاعت برای آنانی که پسرت را پرستش و ستایش میکنند، باز نایست.
پلاگال از آهنگ دوم
قدرتهای فرشتگان در مقبرۀ تو ظاهر گشتند و آنانی که نگهبانی میدادند، همچون مردگان شدند. مریم بر سر مقبرۀ تو ایستاد و به جستجوی پیکر پاکت برآمد. تو قدرت هاویه را سلب کردی، اما فساد آن به تو راه نیافت. تو به ملاقات باکره رفتی و حیات بخشیدی. ای خداوندگار که از مردگان برخاستی، جلال بر تو باد.
تو مادرت را متبارک خواندی، هنگامی که به ارادۀ خویش به استقبال رنجهایت رفتی و بر صلیب درخشیدی. تو در جستجوی آدم، به فرشتگان گفتی: با من شادی کنید، زیرا سکۀ نقرۀ گمشده پیدا شده. ای خدا، تو حکیمانه به همه چیز نظم بخشیدهای، جلال بر تو باد.
آهنگ گور
تو مرگ را بهواسطۀ صلیبت نابود کردی و درِ فردوس را به روی آن دزد گشودی. ای مسیح، ای خدای ما، تو اندوه حاملانِ مُرّ را دگرگون ساختی. تو به رسولان فرمان دادی که اعلان نمایند تو از مردگان برخاستهای و رحمت عظیمی به دنیا بخشیدهای.
ای باکره، تو در تمام دنیا مورد تمجید هستی و تو گنجینۀ رستاخیزی. آنانی را که به تو ایمان دارند، از قعر چاه بیرون بیاور و از خطایای شان بگذر. تو قبل از آنکه فرزندی به دنیا آوری، باکره بودی و بههنگام زایمان و پس از آن نیز باکره ماندی. تو با مولود ساختن نجات، ما را که آلوده به گناه بودیم، نجات دادهای.
پلاگال از آهنگ چهارم
ای خداوندگارِ رحیم، تو از بالا در آسمان، پایین آمدی و آن تدفینِ سهروزه را متحمل شدی، تا ما را از هوسهای نفسانیمان نجات دهی. ای خداوندگار، ای حیات و رستاخیز ما، جلال بر تو باد.
ای خداوندگار نیکو، تو بهخاطر ما، از باکرهای تولد یافتی و رنج صلیب را تحمل نمودی، مرگ را با مرگ به تاراج بردی و در مقام خدا، روز قیامت را از هماکنون آشکار نمودی. کارهای دست خویش را خوار مشمار. ای خداوندگارِ رحیم، محبتت را بر همه نمایان ساز. شفاعتی را که تئوتوکوس، مادر خدا برای ما انجام میدهد بپذیر، همانکه تو را به دنیا آورد، و ای نجاتدهندۀ ما، قوم نومید خویش را نجات ده.
🔸بخش هشتم
كاهن: حکمت.
قرائتکننده: پدر، برکت بده.
كاهن: متبارک هستی تو، ای مسیح، خدای ما، اکنون و تا ابد و تا جمیع اعصار.
جماعت: آمین.
قرائتکننده: ای خداوندْ خدای ما، ایمان مقدس و پاک مسیحیان دیندار ارتدوکس، و کلیسای مقدس، و این شهر را تا ابد استوار بفرما.
كاهن: ای تئوتوکوسِ تماماً مقدس، نجاتمان ده.
قرائتکننده: ای مکرم تر از کروبیان و در فراسوی قیاس پر جلال تر از سرافین، تو «کلمه خدا» را بدون فساد به دنیا آوردی. ای مادر راستین خدا، عظمت تو را میستاییم.
كاهن: جلال بر تو، ای مسیح، خدای ما و امید ما، جلال بر تو باد. باشد که مسیح، خدای حقیقی ما که در مقام خدایی نیکو، مهربان و رحیم از مردگان برخاست، بر ما رحم فرماید و نجاتمان دهد؛ از طریق شفاعتهای پاکترین و مقدسترین مادر خویش؛ قدرت صلیب گرانقدر و حیاتبخش؛ حفاظت قدرتهای لایق احترام و غیرجسمانی؛ تضرعهای آن نبی و پیشگام مکرّم و باجلال، یحیاى تعمید دهنده؛ رسولان مقدس، پرشکوه و شایان ستایش؛ شهیدان مقدس، پرشکوه و پیروزمند؛ پدران مقدس و خداترس؛ نیاکان مقدس و پارسای خدا، یوآخیم و آنا؛ دعای قدیس (ذکر دعای قدیس مربوط به آن روز) که امروز یاد او را گرامی میداریم و تمام قديسين.
كاهن: بهواسطۀ دعاهای پدران مقدس ما. ای خداوندگار عیسی مسیح، خدای ما، بر ما رحم فرما و نجاتمان ده.
جماعت: آمین